BEGRENZING IN DE PEUTER-/KLEUTERKLAS

‘Was het thuis maar zo eenvoudig als op school,’ hoor ik
menige ouder zuchten, ‘thuis gaat er geen boterham in en op school eet mijn
dochter van drie netjes alle boterhammetjes op, zonder problemen, zegt de juf.’
Hoe komt dat toch?

Dit komt omdat de school een organisatie is met duidelijke
regels, waarin een nieuwe peuter/kleuter opgenomen wordt zonder er zijn eigen
willetje te kunnen opleggen; waarin het voorbeeld van de andere kinderen en van
de leerkracht zo indrukwekkend is dat het kind zich als vanzelf voegt naar de
gewoonten en gebruiken van de groep. Met andere woorden: er gelden regels en
grenzen. Als die regels – zelfs onuitgesproken – duidelijk genoeg zijn en door
de andere kinderen gevolgd worden, zal ieder nieuw kind zich hierin kunnen
vinden en meedoen, al zijn er zeldzame uitzonderingen.

Een groot voordeel van de steinerkleuterscholen is dat elke
kleutergroep een ‘leefgroep’ is, dit wil zeggen dat er kinderen van
verschillende leeftijden samenzitten. Een nieuwe kleuter komt in een groep die
gevormd is, die de gewoonten kent en spontaan de nieuwkomer opneemt en inwijdt.
Het zijn de oudere kleuters die voor een groot deel de taak van de leerkracht
overnemen zonder dat daarom gevraagd wordt; het gebeurt heel organisch. Het
voordeel hiervan is dat niet alles via het woord moet uitgelegd worden, maar
dat het de voorbeelden van juf en kinderen zijn die de regels en de grenzen duidelijk
maken. Het meedoen is voor een kleuter belangrijker dan het inzicht.

De organisatie van de kleuterklas, onder de leiding van de
kleuterleidster/-leider is van dien aard dat ieder kind zich persoonlijk
aangesproken weet en zich tegelijk opgenomen voelt in een groter geheel. Het is
een zeer gestructureerde omgeving met een vaste opeenvolging van activiteiten,
waardoor er vertrouwen ontstaat: elke dag is organisatorisch hetzelfde maar
inhoudelijk verschillend. Elke dag op hetzelfde uur beginnen en eindigen, elke
dag op hetzelfde moment pauze of aan tafel gaan of vrij spelen of een
vingerspelletje oefenen of luisteren naar een verhaal: deze vaste regelmaat –
die alleen onderbroken wordt voor feesten – is vertrouwenwekkend en
gezondmakend. Weinig kleuters voelen daardoor de noodzaak om uit de band te
springen, ook omdat in deze kleuterscholen alle activiteiten klassikaal
gebeuren, maar met aandacht voor ieder individueel kind.

De begrenzing zit in de structuur, de regelmaat
en de klassikale aanpak. Daarbinnen heerst een grote geestelijke, kunstzinnige
en fysieke vrijheid, zodat ieder kind zich op zijn manier en in zijn tempo binnen
een respectvol kader kan ontplooien onder het begripsvolle oog van de
leerkracht die uitgaat van het besef dat een goede opvoeding een liefdevolle
maar consequente autoriteit vereist. Het is waar: op school gaat dit
eenvoudiger dan thuis.