http://www.steinerschooldewingerd.be/

Kind mogen zijn om vrij mens te worden. Zo luidt de wervende
tekst onder het logo van De Wingerd. Iedere ouder die dit leest zal zich
aangesproken voelen: wie wil nu immers niet dat zijn kind kind mag zijn op deze
school om daardoor later een vrij mens te worden.

Maar dekt de vlag de lading?

Even bekijken.

1. Kind mogen zijn.

Als je dagelijks drie- tot viermaal in een rij moet staan wachten
onder de hoede van leerkrachten – die met sst! aanmanen tot zwijgen – tot het
volkomen stil is, is dat kind mogen zijn?

Als je in de rij een vaste plaats hebt waaraan je je moet
houden, wil je geen opmerking of erger nog, straf krijgen, is dat kind mogen
zijn?

Als je tijdens de pauze niet naar het toilet mag, maar moet
wachten tot er vijf minuten vóór het einde van de pauze een bel gaat die het
sein tot plassen of meer geeft, is dat kind mogen zijn?

Als er voor de vensters van je klas gordijnen hangen, zodat
je niet eens naar buiten kunt kijken, is dat kind mogen zijn?

Als je dagelijks met de handen voor de borst gekruist een
onverstaanbare en onverklaarbare spreuk (een
antroposofische geloofsbelijdenis) moet zeggen, is dat kind mogen zijn?

Als je in de eerste klas lange uren moet stilzitten aan een
tafel, met je voeten netjes naast elkaar op een bankje, omdat dit blijkbaar de
meest geschikte schrijfhouding is, is dat kind mogen zijn?

Als er op de speelplaats een groot bord hangt met
reglementen waaraan je je al spelend moet houden, is dat kind mogen zijn?

Als er ook in de klas reglementen ophangen is dat kind mogen
zijn?

Als je dagindeling met onpersoonlijke en schelle belgeluiden
wordt bepaald, is dat kind mogen zijn?

Vruchteloos heb ik op de site van de school gezocht naar een
verklarende tekst over dit ‘kind mogen zijn’. De school zou toch tenminste
uitleg en voorbeelden mogen geven van hoe een kind kind mag zijn op deze
school. Een beknopte verwijzing naar Steiners antroposofisch wereldbeeld is
niet voldoende.

2. Vrij mens

Maar wat als blijkt dat afgestudeerden van deze school,
ondanks het feit dat ze kind mochten zijn, toch geen vrij mens geworden zijn?
Wat dan?

Heeft de school haar belofte dan niet waargemaakt?

Kan de school aansprakelijk gesteld worden voor het falen
van de afgestudeerden?

Vruchteloos heb ik op de site van de school gezocht naar een
verklarende tekst over wat een ‘vrij mens’ is of tenminste wat de school met ‘vrij
mens’ bedoelt.

Als de school stelt dat ze de kinderen de kans geeft om ‘vrij
mens’ te worden, zijn de leerkrachten dan ook ‘vrije mensen’? Je kunt toch
moeilijk verlangen dat kinderen later ‘vrije mensen’ worden als de leerkrachten
het zelf niet zijn. Mijn ervaring is echter dat de leerkrachten allerminst vrij
zijn. Ze zijn verplicht zich te scholen in de antroposofie van Rudolf Steiner.
En als ze na vele jaren studie van deze mens- en wereldbeschouwing tot de
ontdekking komen dat antroposofie niet meer is dan één bepaalde visie op mens
en wereld en ook niet de énige of ultieme waarheid blijkt te zijn, dan is die
leerkracht niet langer welkom in de kring van steinerscholen. Want zo heeft een
van de leidende figuren van de Federatie van steinerscholen in Vlaanderen me
duidelijk gemaakt: een steinerschool zonder antroposofie kan niet bestaan. Het
is ook de taak van de steinerscholen om ‘antroposofie in de wereld te zetten’.

3. Vrij mens worden.

Ligt de klemtoon op mens worden, dan stel ik me deze vraag: Als
een school ervan uitgaat dat een kind nog mens moet worden, zijn die kinderen
dan geen mensen? Wanneer wordt een kind mens?

Ligt de klemtoon op vrij worden, dan stel ik me de vraag:
Zijn kinderen dan niet vrij en mensen wel?

Hoe moet ik dit opvatten?

Kunnen we überhaupt ooit vrije mensen worden?

Met haar wervende slogan roept De Wingerd ernstige
filosofische vragen op. Als dat zo bedoeld is, vind ik het waardevol, maar dan
had er wel wat uitleg mogen staan op de site.

——–

Toen ik in 1983 De Wingerd oprichtte was ik klaar en
duidelijk: deze school biedt kunstzinnig basisonderwijs volgens de Rudolf
Steinerpedagogie. Daaraan konden de ouders tenminste zien dat er kunstzinnig
gewerkt zou worden en dat de methode gevolgd werd van de steinerscholen. Ik
houd niet van wervende teksten waarin zaken geclaimd of beloofd worden die niet
realistisch zijn en die hoe dan ook niet waargemaakt kunnen worden.

Het is natuurlijk het volste recht van de
huidige Wingerdgeneratie om andere klemtonen te leggen en om te evolueren, maar men
zou dit beter op een eerlijke manier doen, zonder loze beloften.